Denizli’de obruk tehdidine karşı erken uyarı sistemi geliyor
Tarım kenti Denizli, yeraltı sularının kontrolsüz kullanımı nedeniyle obruk tehdidi yaşıyor. Ülkede tehlike altındaki 16 ilden biri olan Denizli’de bazı bölgelerde obruklar görülmeye başladı. AFAD, Denizli’nin obruk riskini tam belirlemek ve erken uyarı sistemini hayata geçirmek için çalıştay başlattı.
Tarımsal sulama amacıyla yapılan kontrolsüz yer altı suyu çekimi, toprağın altındaki karstik boşlukların dayanımını azaltarak obruk oluşumunu tetikliyor. Büyük göçükler oluşturan obruklar, hem insan hayatını hem de tarımsal üretimi doğrudan tehdit ediyor.
Denizli, Türkiye’de obruk tehlikesi yaşayan 16 il arasında yer alıyor. Özellikle Honaz (Aydınlar) ve Çivril gibi bölgelerde aşırı su kullanımı, yeraltı boşluklarının çökme riskini artırıyor.
DENİZLİ’DE ÇALIŞTAY BAŞLADI
Denizli İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (AFAD), bu tehdide karşı bilimsel bir adım attı. AFAD Başkanlığı tarafından yürütülen “Obruk Duyarlılık Haritalarının Üretilmesi ve Erken Uyarı Sistemi Projesi” kapsamında Denizli’de saha koordinasyon toplantısı ve çalıştay başladı.
AFAD yetkilileri, “Karstik bölgelerde artış gösteren obruk oluşumlarının bilimsel yöntemlerle izlenmesi, riskli alanların belirlenmesi ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesine yönelik teknik değerlendirmelerin ardından çalıştayımız tüm hafta boyunca devam edecek. Afet risklerini azaltmaya yönelik çalışmalarımıza, bilimsel yaklaşım ve güçlü teknik altyapı ile kararlılıkla devam ediyoruz” açıklamasında bulundu.
YAPAY ZEKA DESTEĞİ İLE ÖNCEDEN BİLİNECEK
2024K14-218509 proje numaralı çalışma kapsamında jeolojik, hidrojeolojik, topografik, iklimsel ve çevresel tüm veriler AFAD tarafından sağlanacak. Obruk envanteri ile hazırlayıcı faktörler arasındaki ilişkiler, Random Forest, XGBoost ve LightGBM gibi makine öğrenmesi yöntemleriyle analiz edilecek. Modeller, SHAP yöntemiyle açıklanabilirlik analizine tabi tutulacak. Böylece her faktörün obruk oluşumuna etkisi net biçimde belirlenecek.
Proje sonunda obruk duyarlılık haritaları, modelleme-doğrulama raporu, SHAP tabanlı analiz ve hazırlayıcı faktör haritaları dijital ortamda teslim edilecek. Bu veriler, ileride kurulacak erken uyarı sistemlerinin temel altyapısını oluşturacak.
AFAD, Denizli’de obruk riskini bilimsel verilerle haritalandırarak hem can kaybını önlemeyi hem de tarımsal alanların korunmasını hedefliyor. Çalıştay, akademik personel ve saha ekiplerinin katılımıyla tüm hafta boyunca sürecek.
