TZOB açıkladı: Ekim ayında limon üreticide 3,90 TL, markette 42,87 TL
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), ekim ayında üretici ile market arasındaki fiyat farklılıkları ve tarımsal girdi maliyetlerinde yaşanan değişimlere ilişkin raporunu yayımladı. Rapora göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla limonda görülürken, limon markette üretici fiyatının yaklaşık 11 katına satıldı. Ekim ayında hem üreticide hem de markette fiyatı en fazla artan ürün domates oldu.
TZOB’un ekim ayı verilerine göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkı yüzde 999,2 ile limonda ilk sırada yer aldı. Limondaki fiyat farkını yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık takip etti. Üreticide kilogramı 3 lira 90 kuruş olan limon markette 42 lira 87 kuruşa satılırken, 135 lira olan kuru incirin market fiyatı 585 lira 41 kuruş oldu. Üreticide 12 lira 50 kuruş olan havuç 47 lira 84 kuruşa, 21 lira 66 kuruş olan elma 72 lira 17 kuruşa, 350 lira olan iç fındık ise bin 164 lira 77 kuruşa satıldı.
Markette domatesin fiyatı yüzde 62,9 arttı
Ekim ayında markette takip edilen 36 ürünün 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise fiyat düşüşü yaşandı. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 62,9 ile domates oldu. Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan izledi.
Aynı dönemde markette fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 16,5 ile limon oldu. Limondaki düşüşü yüzde 8,9 ile maydanoz, yüzde 8,1 ile pirinç, yüzde 5,6 ile nohut ve yüzde 5,5 ile zeytinyağı takip etti.
Üreticide de en fazla domates zamlandı
Üreticide incelenen 28 ürünün 15’inde fiyat artışı, 9’unda düşüş yaşanırken, 4 ürünün fiyatı değişmedi. Üreticide fiyatı en fazla artan ürün yüzde 76,1 ile domates oldu. Domatesteki artışı yüzde 60,5 ile salatalık, yüzde 33,8 ile yeşil soğan, yüzde 33,7 ile yeşil fasulye ve yüzde 32,7 ile sivri biber takip etti.
Üreticide fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 44,3 ile limon oldu. Limondaki düşüşü yüzde 7,2 ile zeytinyağı, yüzde 5,5 ile Antep fıstığı, yüzde 5,4 ile fındık ve yüzde 5 ile patates izledi.
Fiyat değişimlerinin nedenleri açıklandı
TZOB raporunda, üretici fiyatlarında yaşanan değişimlerin nedenlerine de yer verildi. Zeytinde yeni hasat döneminin başlaması, bu sezon rekoltenin yüksek olması ve mevcut stoklarla birlikte arzın artması, zeytinyağı fiyatlarında düşüşe neden oldu. Limonda erkenci çeşitlerin hasadının devam etmesi arzı artırırken, patateste hasat döneminin sona yaklaşması ve depolardaki ürün fazlasının düşük fiyatla piyasaya sunulması da üretici fiyatlarını aşağı çekti.
Fındıkta fiyatların baskılanması, Antep fıstığında ise hasadın sona ermesiyle piyasaya sunulan ürün miktarının artması fiyat düşüşlerinde etkili oldu. Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabakta tarla üretiminden sera üretimine geçiş sürecinin fiyat artışlarına yol açtığı belirtildi. Yeşil fasulyede ise hasat döneminin sonuna yaklaşılmasıyla arzın daralması fiyatları yükseltti.
Gübre, yem ve mazot fiyatları arttı
Raporda tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimler de değerlendirildi. Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından alınan verilere göre, ekim ayında eylül ayına kıyasla ÜRE gübresi yüzde 3, DAP gübresi yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 0,3 arttı. Amonyum nitrat gübresinin fiyatında ise değişim yaşanmadı.
Geçen yılın ekim ayına göre amonyum nitrat gübresi yüzde 67,7, amonyum sülfat gübresi yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 42,3, DAP gübresi yüzde 39,7 ve ÜRE gübresi yüzde 18,3 oranında zamlandı.
Ekim ayında eylül ayına göre süt yemi yüzde 6,6, besi yemi yüzde 6,5 arttı. Son bir yıllık dönemde ise süt yemindeki artış yüzde 38,9, besi yemindeki artış yüzde 38,6 olarak kaydedildi. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,7 artarken, mazot fiyatındaki artış aylık yüzde 3,5, yıllık ise yüzde 73,4 oldu.
