AYM, ‘evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır’ hükmünün iptalini reddetti
Anayasa Mahkemesi (AYM), evlenen kadınların nüfus kaydının eşinin hanesine taşınmasını öngören düzenlemeye ilişkin yapılan itirazı karara bağladı. Yüksek Mahkeme, kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının hukuki statüsü veya somut menfaatleri üzerinde doğrudan ve belirleyici bir etkisinin bulunmadığı değerlendirmesinde bulunarak, düzenlemenin iptal istemini oy çokluğuyla reddetti.
AYM’nin konuya ilişkin kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Karar, İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesinde yer alan düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle yaptığı başvuru üzerine verildi.
İtiraza konu düzenlemede, “Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır. Kocası ölen kadın yeniden evlenmedikçe ölen kocasının aile kütüğünde kalır. Ancak dilerse babasının kütüğüne dönebilir” hükmü yer alıyor.
Başvuruda, evlenen kadının nüfus kaydının baba hanesinden erkek eşinin hanesine taşınmasının kadın ve erkek arasındaki eşitlik ilkesine aykırı olduğu savunuldu. Düzenlemenin kadın aleyhine cinsiyete dayalı farklı muamele oluşturduğu ve nüfus kütüğünde kocanın esas alınmasının meşru bir gerekçesinin bulunmadığı ileri sürüldü.
AYM: NÜFUS KÜTÜĞÜ TEKNİK BİR KAYIT SİSTEMİ
AYM, yaptığı incelemede iptal talebini oy çokluğuyla reddetti. Kararda, nüfus kütüğünün idare tarafından tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğu vurgulandı.
Kadının evlenmesinin ardından nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasının, kadının hukuki statüsü veya somut bir menfaati üzerinde doğrudan ve belirleyici bir etkisinin bulunmadığı belirtildi.
Yüksek Mahkeme, söz konusu düzenlemenin Anayasa’nın hukuk devleti, eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile ailenin korunmasına ilişkin hükümlerine aykırılık oluşturmadığı sonucuna vardı.
5 ÜYE KARŞI OY KULLANDI
Karara AYM’nin 5 üyesi ise karşı oy verdi. Karşı oy gerekçelerinde, düzenlemenin kadın ve erkek eşler arasında cinsiyete dayalı farklı muamele oluşturduğu ve kadın-erkek eşitliği ilkesiyle bağdaşmadığı savunuldu.
Dört üyenin ortak karşı oy gerekçesinde, nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bunun kadını erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuruna dönüştürmemesi gerektiği belirtildi.
Karşı oyda, düzenlemenin kadının bağımsız bir birey olarak hukuki konumunu zayıflattığı, eşler arasındaki eşitliğe dayalı anayasal aile anlayışını zedelediği ve uluslararası insan hakları hukukundaki kadın-erkek eşitliği standartlarıyla bağdaşmadığı ifade edildi.
Diğer karşı oy gerekçesinde ise düzenlemenin kadın aleyhine sonuç doğurduğu ve Anayasa’nın kanun önünde eşitliği düzenleyen 10. maddesi ile ailenin korunması ve çocuk haklarına ilişkin 41. maddesine aykırı olduğu değerlendirilerek iptal edilmesi gerektiği kaydedildi.
