Emekte kriz: Çocuk işçi, kadın güvencesiz
CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü öncesinde hazırladığı “AKP’nin Emek Düzeni: Çocuklar İşte, Gençler Evde, Kadınlar Güvencesiz” başlıklı politika notunu kamuoyuyla paylaştı. Karaca, Türkiye’de çocuk emeği, genç işsizliği ve kadınların güvencesiz çalıştırılmasıyla ilgili dikkat çeken veriler açıkladı.
Karaca, yaptığı değerlendirmede mevcut düzenin çocukları, gençleri ve kadınları aynı anda olumsuz etkilediğini belirterek, “Bu düzen çocukluğu, gençliği ve kadın emeğini tüketiyor. Türkiye’nin emek manzarası; çocukların çalıştığı, gençlerin evlere kapandığı ve kadınların güvencesiz bırakıldığı bir tabloyu ortaya koyuyor” dedi.
Her dört çocuktan biri işgücünde
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılım oranının yüzde 25,5 olduğunu aktaran Karaca, bu oranın erkek çocuklarda yüzde 36,5’e, kız çocuklarda ise yüzde 13,9’a çıktığını ifade etti. Çocukların yüzde 36,8’inin yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunduğunu belirten Karaca, “Çocukların yeri işyeri değil okuldur” diye konuştu.
2025’te en az 94 çocuk işçi hayatını kaybetti
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi verilerine de değinen Karaca, 2025 yılında en az 94 çocuk işçinin çalışırken yaşamını yitirdiğini, son 13 yılda bu sayının 836’ya ulaştığını kaydetti. Çocuk ölümlerinin en çok tarım, sanayi, hizmet ve inşaat sektörlerinde yaşandığını belirten Karaca, “Bu ölümler kader değil, denetimsizliğin ve ucuz emek düzeninin sonucudur” dedi.
MESEM’de binin üzerinde iş kazası
Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) programına da dikkat çeken Karaca, Mayıs 2025 itibarıyla programa kayıtlı öğrenci sayısının 492 bin 627 olduğunu açıkladı. 2016’dan bu yana MESEM kapsamında 10’u ölümlü olmak üzere 1.273 iş kazası yaşandığını ifade eden Karaca, sistemin çocukları fiilen işgücüne yönlendirdiğini savundu.
Genç kadınların üçte biri ne eğitimde ne istihdamda
Karaca, gençlere ilişkin verilerde ise “ev gençliği” olgusunun öne çıktığını belirtti. TÜİK ve uluslararası kuruluşların verilerine göre 15-24 yaş grubundaki genç kadınların yüzde 30,1’inin ne eğitimde ne istihdamda yer aldığını kaydeden Karaca, bu oranın erkeklerde yüzde 16,2 olduğunu söyledi. 18-29 yaş grubunda ise genç kadınlarda bu oranın yüzde 43,4’e kadar çıktığını ifade etti.
Genç kadınlarda işsizlik yüzde 49,1
DİSK-AR verilerine göre geniş tanımlı işsizlik oranının 2025 yılında yüzde 29,7 olduğunu belirten Karaca, genç kadınlarda bu oranın yüzde 49,1’e ulaştığını vurguladı. Karaca, “Genç kadınlar açısından mesele işsizlikten öte sistematik dışlanmadır” ifadelerini kullandı.
Kadın istihdamı erkeklerin yarısından az
Kadınların işgücüne katılım ve istihdam oranlarının erkeklerin oldukça gerisinde kaldığını dile getiren Karaca, kadın istihdam oranının yüzde 32,5, erkeklerde ise yüzde 66,9 olduğunu belirtti. Tarımda kadınların yüzde 91,1’inin kayıt dışı çalıştığını kaydeden Karaca, kadın emeğinin çoğunlukla güvencesiz olduğunu ifade etti.
Bakım yükü kadınların üzerinde
Kadınların işgücüne katılamamasının en önemli nedenlerinden birinin bakım yükü olduğunu belirten Karaca, ev işleri nedeniyle işgücüne dahil olamayan kadınların oranının yüzde 35 olduğunu söyledi. Küçük çocuğu olan kadınların istihdam oranının yüzde 26,9’da kaldığını, erkeklerde ise bu oranın yüzde 90,9 olduğunu vurguladı.
Kadınlar eşit işe eşit ücret alamıyor
TÜİK verilerine göre kadınlar ile erkekler arasında ücret farkının eğitim seviyesine göre yüzde 14 ila yüzde 17 arasında değiştiğini belirten Karaca, “Eşit işe eşit ücret ancak etkin denetim ve yaptırımla sağlanabilir” dedi.
“Türkiye’nin ihtiyacı sosyal devlet düzenidir”
İşçi ölümlerine de değinen Karaca, 2025 yılında en az 2 bin 105 işçinin hayatını kaybettiğini, bunların 138’inin kadın olduğunu ifade etti. Mevcut sistemin toplumsal eşitsizlikleri derinleştirdiğini savunan Karaca, “Türkiye’nin ihtiyacı; çocuk emeğini ortadan kaldıran, gençlere güvenceli gelecek sunan ve kadın emeğini görünür kılan bir sosyal devlet düzenidir” değerlendirmesinde bulundu.
