Üretici ile market arasındaki fiyat farkı yüzde 461’e çıktı
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, temmuz ayında üretici ve market fiyatlarında yaşanan değişimler ile tarımsal girdi maliyetlerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Bayraktar’ın açıkladığı verilere göre, temmuz ayında üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı yüzde 461,2 ile havuçta görüldü.
Havuçta üretici fiyatı 11 lira olurken, ürün markette 61 lira 73 kuruşa satıldı. Havuçtaki fiyat farkını yüzde 444,4 ile elma, yüzde 236,6 ile yeşil mercimek, yüzde 231,6 ile kabak ve yüzde 219,5 ile maydanoz takip etti.
Üreticide 18 lira 75 kuruş olan elmanın market fiyatı 102 lira 7 kuruşa yükselirken, 24 lira 21 kuruşluk yeşil mercimek 81 lira 50 kuruştan, 17 lira 64 kuruşluk kabak 58 lira 49 kuruştan, 6 lira 82 kuruşluk maydanoz ise 21 lira 79 kuruştan tüketiciye ulaştı.
Markette sivri biber, üreticide kuru soğan öne çıktı
Temmuz ayında market fiyatlarında en yüksek artış yüzde 86,2 ile sivri biberde gerçekleşti. Sivri biberi yüzde 53,3 ile kuru soğan, yüzde 23,4 ile mısırözü yağı, yüzde 22,8 ile kuru üzüm ve yüzde 15,5 ile patates izledi.
Markette fiyatı en fazla gerileyen ürün ise yüzde 49 ile karpuz oldu. Karpuzun ardından yüzde 39,6 ile yeşil fasulye, yüzde 30,2 ile kiraz, yüzde 28,6 ile havuç ve yüzde 23,5 ile tavuk eti geldi.
Bayraktar, temmuz ayında markette takip edilen 39 ürünün 19’unda fiyat artışı, 20’sinde ise düşüş yaşandığını belirtti.
Üretici fiyatlarında ise 31 ürünün 8’inde artış, 16’sında düşüş kaydedildi. Yedi üründe fiyat değişikliği olmadı.
Üreticide fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 51,1 ile havuç olurken, onu yüzde 49 ile karpuz, yüzde 43,7 ile kabak, yüzde 38,6 ile yeşil mercimek ve yüzde 29,6 ile salatalık takip etti.
Üreticide en yüksek fiyat artışı ise yüzde 52,9 ile kuru soğanda görüldü. Kuru soğanı yüzde 49,2 ile sivri biber, yüzde 31,8 ile çilek, yüzde 13,9 ile domates ve yüzde 13,7 ile patates izledi.
Arz değişimleri fiyatlara yansıdı
Bayraktar, üretici fiyatlarındaki değişimlerin büyük ölçüde ürünlerin hasat dönemleri ve arz-talep dengesiyle bağlantılı olduğunu ifade etti.
Kuru soğanda Çukurova Bölgesi’ndeki yazlık çeşitlerin hasadının tamamlanması ve İç Anadolu’da erkenci çeşitlerin hasadının yeni başlaması nedeniyle piyasada arz daralması yaşandı. Bu durum üretici fiyatlarının yükselmesine neden oldu.
Sivri biber ve domateste kıyı kesimlerindeki sera üretiminin sona ermesiyle arz azalırken, çilekte de sezonun sonuna yaklaşılması fiyatların yükselmesine yol açtı.
Buna karşılık yayla bölgelerinde kabak, salatalık ve patlıcan üretiminin başlaması arzı artırdı. Talebin arz artışını karşılayamaması bu ürünlerde üretici fiyatlarının gerilemesine neden oldu.
Yazlık patateste ise ilkbahar aylarında etkili olan yağışların ürünlerde bozulmaya yol açması arzı daralttı ve fiyatların yükselmesine neden oldu. Havuç ve yeşil mercimekte arzın artması, karpuzda ise depolama imkanının sınırlı olması ve talebin beklentilerin altında kalması fiyat düşüşlerinde etkili oldu.
Mazot fiyatında yıllık artış yüzde 43,6
Tarım sektöründeki girdi maliyetlerine de değinen Bayraktar, temmuz ayında bazı gübre fiyatlarında düşüş yaşanırken bazı ürünlerde artış görüldüğünü açıkladı.
Haziran ayına kıyasla 20.20.0 kompoze gübresinde yüzde 0,1, amonyum nitrat gübresinde yüzde 0,2 artış yaşandı. ÜRE gübresinin fiyatı yüzde 10,9, amonyum sülfat gübresinin yüzde 8,6, DAP gübresinin ise yüzde 1,2 geriledi.
Yıllık bazda ise amonyum nitrat gübresinde yüzde 71, amonyum sülfat gübresinde yüzde 59,4, 20.20.0 kompoze gübresinde yüzde 35,4, DAP gübresinde yüzde 25 ve ÜRE gübresinde yüzde 1,5 artış kaydedildi.
Temmuz ayında besi yemi fiyatı aylık bazda yüzde 0,1, süt yemi fiyatı ise yüzde 0,4 geriledi. Son bir yılda besi yeminde yüzde 29,6, süt yeminde yüzde 27,8 artış yaşandı.
Elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilaçları yüzde 27,8 yükselirken, mazot fiyatındaki aylık artış yüzde 19,4, yıllık artış ise yüzde 43,6 oldu.
