Yufkaların pişirildiği saclar özenle işleniyor
Eskiden evlerin vazgeçilmezi olan yuvarlak saclar, odun ateşinde yufka pişirmenin simgesiydi. Günümüzde şehir yaşamında neredeyse unutulsa da kırsal kesimde hâlâ talep görüyor. Denizli Tarihi Bakırcılar Çarşısı’ndaki zanaatkarlar, sacları hem dayanıklı hem de yufka pişirmeye uygun hâle getirmek için saatlerce dövüyor.
Geçmişte her evde ekmek pişirmek için kullanılan ve odun ateşinde üç ayaklı demir üzerinde konulan yuvarlak saclar, günümüzde neredeyse unutulmaya yüz tuttu. Denizli Tarihi Bakırcılar Çarşısı’nda sac işlemeciliği yapan zanaatkarlar, sacların dayanıklılığını artırmak ve ekmeğe yapışmasını önlemek için saatlerce uğraşıyor. Eskiden şehirde her evde olan saçlar, artık merkezde neredeyse satılmıyor; talep daha çok kırsal kesimden geliyor.
USTALARIN ÖZENİ: SAC DÖVME SANATI
Bakırcılar Çarşısı’nda saç satıcılığı yapan Turgut Ardınç, saçların ustalar tarafından tek tek dövülerek şekillendirildiğini anlattı. “Köy yerlerinde odun ateşinde yufkaların pişirilmesi için kullanılan dövme saçlar, düz plakadan yuvarlak hâle getirilir ve ardından çekiçle tek tek dövülerek bombey şekli verilir. Üçayaklı altlık konulduktan sonra odun ateşinde yufka pişirmek için kullanılır. Şehir yaşantısında kullanımı azaldı ama köylerde hâlâ talep var” dedi.
DÖVME SACIN ÖNEMİ: DAYANIKLILIK VE KÜL TUTMA
Ardınç, saçların satışının azaldığını fakat kırsal kesimde hâlâ kullanıldığı için üretimin sürdüğünü vurguladı. “Satışlar eskisi gibi değil, alıcılar genellikle ilçelerden geliyor. Sacın hem dayanıklı olması hem de yufkanın yanmaması için altına yapılan külleme açısından dövülmesi şart. Eğer dövülmediyse sac kül tutmaz ve yufka pişmez” diye konuştu.
UNUTULAN GELENEK YAŞIYOR
Her bir sacın ustaların elinden çıkarken saatlerce dövülmesi, hem geçmişin zanaat mirasını hem de kırsal yaşamın geleneksel yöntemlerini yaşatıyor. Şehirdeki modern mutfaklara yenik düşse de, bu küçük yuvarlak saclar hâlâ köylerin ve kasabaların ocaklarında odun ateşiyle yufka pişirmeye devam ediyor.
