Türkiye’nin ilk uçağını yapan Denizlili Mehmet Sulu’nun hikayesi

Denizlili Mehmet Sulu, ülkenin ilk uçak prototipini üreten meraklı bir girişimciydi. 1930’lu yıllarda tüm varını yoğunu bu prototip için harcadı. Uzun süre üstünde çalıştı, uçak yerden bir metre kadar havalanarak başarılı bir deneme de yaptı. Girişimi desteklenmeyen Mehmet Sulu’nun hikayesini Emekli Hava Mühendis Albay Hüseyin Şimşek aktardı. Hikaye, fotoğraflarıyla birlikte 2006 yılında Cafer Sadık Abalıoğlu Vakfı’nın kültür hizmeti olan Geçmişten Günümüze Denizli Dergisi’nde yayınlandı. Araştırmada Mehmet Sulu’yu tanıyanların ve o dönemin görgü tanıklarının ifadelerine yer verildi.

ASIL İŞİ ODUNCULUK
1906’da Denizli’de doğan, dört çocuk sahibi olan Mehmet Sulu, taş kırma ve odunculuk işi yaptı. Mehmet Sulu, 1996’da Değirmenönü’ndeki evinde vefat etti.

HER ŞEY UÇAĞI GÖRMESİYLE BAŞLADI
Dönemin yöneticileri, havacılık bilinç ve sevgisinin aşılanmasını amaçlayan bir etkinlik kapsamında pervaneli bir uçağın Denizli’ye gelmesini sağladı. O günün Türkiye’sinde iletişim olanaklarının çok sınırlı olduğu değerlendirildiğinde, yerçekimine meydan okuyarak havada kuş gibi uçan bu cisim gösteriyi izleyen Denizli halkının olduğu gibi Sulu’nun da dikkatini çekti.
Uçak üzerinde herkesten farklı bir gözle yaptığı inceleme sonrasında Sulu, Türkiye’de de bir uçağın yapılabileceğini kanıtlamaya karar verdi.

ANNESİNİN BİLEZİKLERİYLE 4 OTOMOBİLDEN BİRİNİ ALDI
Sulu, bu hayaline ulaşmak için bir otomobile ihtiyaç duydu. Fakat o dönem Denizli’de sadece 4 otomobil vardı ve fiyatları oldukça pahalıydı. Mehmet Sulu, annesinin bileziklerini satarak 4 otomobilden birini aldı ve hemen parçaladı. Motoru ve tekerlekleri otomobilden aldı. Gövde için gürgen ağacı, metal sac ve bez kullandı. Üç ay sonunda tüm çalışmaları tamamladı. Sulu, bir evin bahçesinde gövde ve kanatlar olmak üzere iki parçalı olarak ürettiği uçağı, atlı araba ile taşıyarak uçurulacağı yerde montajını tamamladı. Test aşamasında kırılan ahşap pervane, tadilat sonrası yeniden yapıldı.

Denizli’nin ilk uçağını üreten Mehmet Sulu (Ayakta beyaz gömlekli) üretim sonrası yakınlarıyla birlikte poz verdi.

MÜFETTİŞLER ‘ÇALIŞMAYI DURDURUN’ DEDİ AMA O UÇURDU
Henüz çalışmalar yeni başladığında Eskişehir’den gelen bir müfettiş izinsiz yapılan bu çalışmayı durdurmaya çabaladı. Buna rağmen Sulu, uçağın üretimini tamamladı e Askerlik Şube Başkanlığı’nda görevli üst düzey subayların izniyle uçağı deneme izni aldı. Denizli’nin eğimli yapısı uçağı havalandırmak için uygun değildi. O nedenle bugünkü Atatürk Stadyumu’nun olduğu yerde test uçuşu çalışmaları başladı. Uçak belli bir hıza geldikten sonra yerden 1 metre kadar havalandı.

MEHMET SULU’YA ÖNEMLİ GÖREV
Denizlili girişimcinin uçak prototipini havalandırmayı başarması ülke gündeminde yer buldu. Bazı ulusal gazeteler olayı fotoğraflarıyla birlikte haber yapınca Atatürk’ün emriyle Eskişehir’de kurulan Teyyare Fabrikası Mehmet Sulu’ya teklif götürdü. Sulu’nun yaptığı prototip depoya kaldırıldı ve Sulu, Eskişehir’e çalışmaya gitti. Fakat bir süre sonra istifa ederek memleketi Denizli’ye geri döndü. Fakat dergideki anlatıma göre Sulu, yıllar sonra bile bu istifadan duyduğu pişmanlığı dile getirdi. Uçak ise depoda çürüdü.