Ekranla büyüyen nesil, uzağı göremiyor
Dijital ekran kullanımının artması ve açık havada geçirilen sürenin azalmasıyla birlikte çocukluk çağında başlayan miyopi (Uzağı görememe), yaygın bir göz hastalığı haline geliyor. Uzmanlar, miyopinin tedavi edilmemesi durumunda kalıcı görme tembelliğine yol açabileceği uyarısında bulunurken, Dünya Sağlık Örgütü 2050 yılına kadar dünya nüfusunun yarısının miyop olacağını öngörüyor.
Miyopi, çocuklarda en sık görülen görme bozukluklarından biridir. Genellikle 5–16 yaş arasında ortaya çıkan bu durum, göz küresinin normalden fazla uzamasıyla gelişir. Bu yapı bozukluğu nedeniyle görüntü, retinanın önünde odaklanır ve uzak nesneler bulanık görünür. Miyopinin oluşumunda genetik, çevresel ve davranışsal faktörler bir arada rol oynar.
Özellikle uzun süre ekran karşısında kalmak, yakına odaklanarak çalışmak ve açık havada geçirilen sürenin azalması, miyopiyi tetikleyen başlıca etkenlerdir. En yaygın türü olan okul çağı miyopisi, eğitim seviyesinin yükselmesi, dijital cihaz kullanımının artması, stres ve güneş ışığına yeterince maruz kalınmaması gibi faktörlerle birlikte artış göstermektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 2050 yılına kadar dünya nüfusunun %50’sinin miyop olabileceğini öngörmektedir.
TEKNOLOJİ VE ŞEHİR YAŞAMI MİYOPİYİ ARTIRIYOR
İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Fahrettin Akay, 2020’li yıllarda teknolojinin ilerlemesiyle çocukların evde daha fazla vakit geçirdiğine dikkat çekiyor:
“Çocuklar tablet, bilgisayar ve cep telefonlarında daha çok zaman harcıyor. Bu durum, miyopinin görülme sıklığını artırmıştır. Geçmişte miyop oranı yaklaşık %25 civarındayken, 2000’li yıllarda %36’ya çıkmıştır. 2050 yılında ise bu oranın %40’a ulaşması bekleniyor.”
Prof. Dr. Akay, şehir yaşamında gün ışığına daha az maruz kalmanın ve ekran süresinin uzun olmasının etkili olduğunu belirtiyor. Kırsal kesimlerde bu oran daha düşükken, şehirlerde kapalı ortamlarda geçirilen süre arttıkça miyopi oranı da yükseliyor.
Bu nedenle, çocukların dışarıda daha fazla vakit geçirmesi ve ekran sürelerinin sınırlandırılması önemlidir. Tamamen engellemek mümkün olmasa da, örneğin “Bir saat cep telefonuyla oynayabilirsin ama iki saat dışarıda oynayacaksın” gibi ödüllendirme sistemleri uygulanabilir.
GÖRME TEMBELLİĞİ RİSKİ VE ERKEN MÜDAHALE
Okul çağı öncesi çocuklarda görme bozukluklarını fark etmek zor olabilir. Prof. Dr. Akay, dikkat edilmesi gereken belirtileri şöyle sıralıyor:
- Televizyonu çok yakından izlemek
- Gözleri kısarak bakmak
- Gözlere ellerle sürekli dokunmak
- Tablet veya cihazlara çok yakından bakmak
- Gözlerde sulanma ve kızarıklık
Bu belirtiler zamanında fark edilmez ve düzeltilmezse, ileride görme tembelliği denilen kalıcı bir sorun gelişebilir. Görme tembelliği tedavi edilmezse ömür boyu sürebilir. Özellikle kız çocuklarında ortalama 7–8 yaş, erkek çocuklarında ise 8–9 yaş sonrası bazı görme bozukluklarının tedavi edilmemesi kalıcı hasara yol açabilir.
Bu nedenle, erken dönemde gözlük tedavisine başlanmalı ve gerekiyorsa kapama tedavisi uygulanmalıdır.
