Zamana direnen meslekler: Bakırcılık ve kalaycılık
Halit Özdemir yazdı...
Denizli’nin sokaklarında dolaşırken, geçmişin izlerini bugünün hızına karışmış halde görmek mümkün. Ama bir ses vardır ki artık neredeyse hiç duyulmaz: Bakırcı ustalarının çekiç sesi… Eskiden Kaleiçi Çarşısı’ndan geçerken, o ritmik sesler adeta şehrin nabzı gibiydi. Ustanın tokmağı bakıra her vurduğunda, sadece bir eşya değil; sabırla işlenmiş bir sanat eseri ortaya çıkardı.
Bakırcılık, Denizli’de kuşaktan kuşağa aktarılan bir meslekti. Evlerin olmazsa olmazı bakır tencereler, bayram sabahları parıldayan sahanlar, düğünlerde ikramların konulduğu dev bakır tepsiler… Her biri hem evlerin bereketiydi hem de ustaların el emeğinin nişanesiydi. Bir bakır eşyaya bakıldığında sadece parlak yüzeyi değil, içindeki hatıralar da görülürdü.
Ve işte kalaycılık… Bakırcılığın ayrılmaz bir parçası. Zamanla kararan, matlaşan bakırlar kalaycı ustalarının ellerinde yeniden hayat bulurdu. Çocukluğunda kalaycının evlere geldiği günleri hatırlayan Denizlililer, o özel kokuyu ve çıkan dumanı unutamaz. Tazelenen bakırla birlikte sofralar da sanki yeniden canlanır, eski günlerin hatıraları sofralara sinerdi.
Bugün ise bu meslekler Denizli’de de yavaş yavaş tarihe karışıyor. Çelik, alüminyum, teflon derken bakır kaplar mutfaklardan vitrinlere, süs eşyalarına dönüştü. Kalaycıların sesi artık çarşılarda duyulmaz oldu. Bir zamanlar şehrin en hareketli dükkânlarından olan bakırcı atölyeleri, şimdi çoğunlukla hatıra dükkânı veya antikacıların köşesine sıkışmış halde.
Oysa kaybolan sadece bir meslek değil. Kaybolan, el emeğinin kıymeti, sabrın ve alın terinin değeri. Her unutulan ustalık, aslında Denizli’nin kültür hazinesinden eksilen bir parça demek.
Belki de bize düşen görev, bu meslekleri sadece nostaljiyle anmak değil, onları yeniden yaşatmanın yollarını bulmak. Halk eğitim kurslarında, belediyelerin kültürel projelerinde ya da turistik etkinliklerde bu el sanatlarına yeniden hayat verilebilir. Çünkü bakırcılık ve kalaycılık, sadece geçmişin hikâyesi değil; geleceğe bırakılacak mirasın da bir parçası.
Şimdi dönüp sormak lazım: Kaleiçi’nin sokaklarında yankılanan o çekiç seslerini, kalaycıların çıkardığı o kıvılcımları bir gün yeniden görmeyi istemez miydik? Belki de özlediğimiz sadece sesler değil; o seslerin bize hatırlattığı sabır, emek ve bereketti…
