BOŞANMAK İÇİN HANGİ SEBEPLER YETERLİDİR?

“Boşanmak için hangi sebepler yeterlidir?” Bu soruyu, evliliğini sona erdirme aşamasına gelen pek çok kişiden duyuyoruz. Kimi zaman aldatma, kimi zaman şiddet, kimi zaman hakaret, kimi zaman da yıllar içinde biriken sorunlar boşanma gündemini doğuruyor. Peki hukuk hangi durumları boşanma sebebi kabul ediyor?Türk hukukunda boşanma sebepleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 161 ila 166. maddelerinde düzenlenmiştir. Kanun, bazı olayları özel boşanma sebebi olarak kabul ederken, bazı durumlarda evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığına bakmaktadır.

ZİNA: EVLİLİKTE SADAKAT YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN İHLALİ

TMK m.161, zinayı özel boşanma sebebi olarak düzenlemektedir. Eşlerden birinin evlilik devam ederken başka biriyle cinsel ilişki kurması, diğer eş açısından boşanma sebebidir. Ancak dava hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren 6 ay, her hâlde olaydan itibaren 5 yıl içinde kullanılmalıdır. Zina açık veya örtülü şekilde affedilmişse aynı olaya dayanılarak dava açılamaz.

ŞİDDET VE ONUR KIRICI DAVRANIŞLAR

TMK m.162, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranışları düzenler. Fiziksel şiddetin yanında, somut olayın ağırlığına göre ağır psikolojik baskı ve onur kırıcı davranışlar da boşanma yargılamasında dikkate alınabilir.

SUÇ İŞLEME VE HAYSİYETSİZ HAYAT SÜRME

TMK m.163 uyarınca küçük düşürücü bir suç işlenmesi veya haysiyetsiz bir hayat sürülmesi boşanma sebebi olabilir. Ancak her suç otomatik olarak boşanma nedeni değildir. Suçun niteliği ve evlilik birliğine etkisi değerlendirilir.

EŞİM EVİ TERK ETTİ BOŞANABİLİR MİYİM? 

TMK m.164, terk sebebiyle boşanmayı düzenler. Ancak yalnızca evden ayrılmak yeterli değildir. Kanunda öngörülen şartların yanında, özellikle ihtar ve süre koşullarının yerine getirilmesi gerekir.

AKIL HASTALIĞI

TMK m.165, belirli şartlarda akıl hastalığını boşanma sebebi kabul eder. Hastalığın resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi, iyileşmesinin mümkün olmadığının anlaşılması ve ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelmesi gerekir.

EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI

TMK m.166/1’de düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır. Sürekli hakaret, şiddet, ekonomik baskı, aşırı kıskançlık, güven kaybı ve ağır geçimsizlik gibi davranışlar, somut olayın özelliklerine göre bu kapsamda değerlendirilebilir. Ancak “Artık anlaşamıyoruz” demek tek başına yeterli değildir. Mahkeme, evlilik birliğinin gerçekten temelinden sarsılıp sarsılmadığını somut olaylar ve deliller üzerinden değerlendirir.

BİZ EŞİMLE ANLAŞTIK BOŞANABİLİR MİYİZ? 

TMK m.166/3 uyarınca evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler boşanmanın sonuçları konusunda anlaşmışlarsa anlaşmalı boşanma mümkündür. Velayet, nafaka, tazminat ve diğer sonuçların düzenlendiği anlaşmanın hâkim tarafından uygun bulunması gerekir.

ÜÇ YIL AYRILIK

Daha önce açılan boşanma davası reddedilmiş ve kararın kesinleşmesinden itibaren 3 yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, TMK m.166/4 uyarınca boşanmaya karar verilebilir.

SON SÖZ

Boşanma davasında önemli olan yalnızca evliliğin bitmiş olması değil, neden ve nasıl bu noktaya gelindiğidir. Tarafların kusuru, yaşanan olaylar ve bunların delillerle ispatı büyük önem taşır. Kısacası hukuk, yalnızca “evlilik bitti” cümlesine değil; evliliğin neden ve nasıl sona erdiğine, tarafların kusurlarına ve bu kusurların boşanma sürecine etkisinebakmaktadır. Boşanmanın hukuki sonuçlarının belirlenmesinde ise tarafların evlilik birliğinin sona ermesindeki kusur durumları belirleyici olmaktadır.