İŞÇİNİN ÜCRET ALACAĞI VE YASAL HAKLARI

Dar anlamıyla ücret, bir kimseye yaptığı iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından bedeldir. Geniş anlamda ücret ise fazla mesai ücret alacağı, hafta tatili ücret alacağı, ulusal bayram ve genel tatil ücret alacağı, ikramiye vb. gibi işçilik alacaklarını da kapsar.

İşçinin ücreti en geç 30 gün içinde ödenmelidir. İş Kanunu 34. maddesine göre ödeme gününün üzerinden 20 gün geçmesi halinde, mücbir sebep harici ücreti ödenmeyen işçi, iş görme edimini yerine getirmeyebilir. Başka bir deyişle işçi çalıştığı iş yerinde verilen işleri yapmakla mükellef değildir.

Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Bu süre, iş yerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, iş yerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde 11 saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir

Fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmalardır. Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde 50 yükseltilmesi suretiyle ödenir. Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir. Ancak fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz.

ÜCRETİ ÖDENMEYEN İŞÇİNİN HAKLARI

İşveren tarafından işçinin ücreti, fazla mesai ücret alacakları, hafta tatili ücret alacakları ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacakları; kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse yahut çalışma şartları uygulanmazsa bu durumda işçinin iş akdini derhal ve haklı nedenle feshetme hakkı bulunmaktadır. 

Bunun noter kanalıyla yapılması ileride oluşabilecek uyuşmazlıklarda ispat açısından önemlidir. İşçi ücret alacağından dolayı sözleşmeyi haklı olarak feshetmesi durumunda kıdem tazminatı hakkı doğar. 

01/01/2018 tarihinden itibaren işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıklar zorunlu arabuluculuğa tabi olmuştur. Bu nedenle arabuluculuk zorunlu olduğundan dava açmadan önce işçinin arabuluculuğa başvurma zorunluluğu vardır.

Ücret alacakları nedeniyle sözleşmeyi haklı nedenle fesheden işçi, hem arabuluculuk aşamasında hem de yargılama aşamasında kıdem tazminatı, genel tatil ücreti, fazla mesai ücreti gibi alacaklarını talep etme hakkına sahiptir.

İşveren işçinin aylık ücretinin ödendiğinin yazılı belgeyle veya banka dekontlarıyla ispat etmek zorundadır. İşçi de fazla mesai, genel tatil, hafta tatili ve sair alacakları olduğunu kendisi ispat etmek zorundadır. Uygulamada genellikle bu ispat tanık anlatımlarıyla olmakta ve son yargı kararları çerçevesinde tanık ile işçinin aynı işyerinde çalıştığı aynı dönemler dikkate alınmakta ve ona göre hesaplama yapılmaktadır.